Ayşe Filiz Yavuz

 

 

TEPEGÖZ, OEDIPUS, BODONCAR / Roger Finch

 

Tepegöz, Oedipus, Bodoncar

Moğolların gizli tarihindeki efsanevi unsurlar

Roger Finch

Çeviri: İsmail Güleç

Ötüken Yayınevi,

87 sayfa, 2020, İstanbul, İlk baskı



Üç farklı kültür-ulus yapısında aynı mitik unsurun karşılaştırmasını, benzer unsurları ve birbirlerinden etkilenip etkilenmediklerini araştıran ayrıntılı bir inceleme kitabı.

Yayına hazırlayan ve çok fazla dip not ile bu kitabı zenginleştiren çevirmen ile birlikte iyi bir kitap çıkmış ortaya. Aslında kitap yazarı kadar çevirmen tarafından da zenginleştirilmiş demek daha doğru. Bu dip notlar ile kitabın değeri daha fazla ortaya çıkıyor. Çevirmen bu kitabı hazırlarken yazar gibi emek harcamış.

Oğuzlar, antik Yunan ve Moğolların atalarında, hakanlarında-tanrı unsurlarında yer alan benzer kahraman olan Tepegözün, Oedipus’un ve Bodoncar’ın, kurt-ayı-ışık vs den doğan (ya da büyütülen-beslenen-korunan) kut yüklü kağan-ya da kralların, kendi oğulları tarafından krallıklarının ellerinden alınacağını kahinlerden öğrenen yöneticilerin bu çocukları dereye, göle, denize vs atmalarının ancak onların yeniden hayata kalıp (ceylan, kurt, ayı vs ile veya çobanlar tarafından) bu hakimiyeti ele almalarının; ışık, hayvan vs tarafından hamile kalan kadınların mitik hikayelerinin benzer tarafları üzerinden yapılan değerlendirmenin önemli bir inceleme olduğu kesin. Tarihin içindeki bu benzerliklerin ortaya çıkması-çıkarılması ile kim kimden etkilendi ve tarih akışı nereden nereye oldu sorularına doğru bir cevap bulunabilmesi de belki mümkün olabilir.

-----------

Nisan 2020/ Ankara

Ayse Filiz Yavuz