Ayşe Filiz Yavuz

 

 

HIRSIZ ve KÖPEKLER / Necip Mahfuz
 

HIRSIZ VE KÖPEKLER

Yazar: Necip Mahfuz

Çeviri: Avi Pardo

Türü: Roman

Kırmızı Kedi Yayınları

Yazım Tarihi 1961

İstanbul, 1. Basım, mayıs 2014,

119 sayfa

1988 Nobel Edebiyat Ödülü

Necip Mahfuz Mısırlı bir yazar. 1952 de ülkesinde meydana gelen devrimden beklediğini bulamamış, hayal kırıklığına uğramıştır. Gerçekte bütün devrimler ondan çok şey bekleyenleri hep hayal kırıklığına uğratır. Bir yanlışın yıkılması gerektiği fikriyle yola çıkan devrim taraftarları içinde daima, yeni devrimden faydalanmaya kalkışan, suiistimal edenler çıkar ve bütün devrimler önce yıkıp sonra yapacağını belirttiği yenilik ve adil yönetimde yeni adaletsizlikler üzerine kurulur.

Necip Mahfuz 1961 de yazdığı bu romanda devrim ve hayal kırıklıklarını semboller üzerinden anlatır.

Hırsızlık yaptığı için hapse giren ve dört yıl sonra çıkan Sait’in intikam almaya yemin ettiği kişiler vardır. Bunlar arasında kendisini yanında çalışan yardımcısı ile aldatan karısı ve aldattığı çömezi-yardımcısı vardır. Önce kızı Sena’yı görmeye gider. Küçük kız kendisini hiç bilmiyordur, hapisteyken görmemiştir. Bebeklikten çıkıp büyümüştür. Şaşırır ve kendisine sarılmak isteyen bu yabancıdan ağlayarak kaçar. Bu ötelenme Sait’i daha çok yaralar. Diğer intikam alacağı kişi kendisinin kapıcılık yaptığı öğrenci yurdunda kendisine ağabeylik, öğretmenlik, yol göstericilik yapan Rauf’tur. Rauf o zamanlar Sait’in hırsızlıklarını bilmekte ama onu haklı bulmakta hatta korumaktadır.

Sait hapisten çıkınca onun yanına gider. İş ve destek için. Umduğunu bulamaz. Ayrıca Rauf’un farklı yollara saptığını, hatta mevcut sisteme göre davranıp zengin bir hayat yaşadığını gördüğü için ona da diş biler ve bu üç kişiyi yok etmek için plan yapar. Bu arada kendisini doğru yola ulaştırmak için öğüt veren baba dostu bir şeyh, Tarzan isimli bir kahvehane sahibi ve Nur isimli bir hayat kadını romanda yer alır. Nur, sevgiyi arayan ve bunu Sait’te bulmayı ümit eden bir kadındır. Sevgisinin karşılıksız kaldığını düşünmektedir. Bu isim aslında takmadır. Yazar Nur isminin anlamı ile kadının, Sait’in hayatındaki tek içten şey olduğu mesajını vermek istemiş olabilir.

Sait intikam için ilk planını karısıyla evlenen yardımcısını öldürmek üzere yapar, ancak onun yerine masum bir adam ölür. Artık hapisten çıkmış biri değil, bir

katil ve potansiyel başka cinayetlerin aranan adamıdır. Artık arkasında köpekler ve polisler vardır. O bir kaçaktır.

Politik bir sembol kitap olarak kaleme alınan bu kitapta “köpekler ve hırsız” kavramlarının kimlere atfen verildiği üzerinde bir çok eşleştirme yapılabilir. Ancak en tipik ve tartışmasız eşleştirme Rauf karakteri üzerinden yapılmıştır ki bunun bir çok örneği ülkemizde de görülmektedir.

Kitapta, satırlar arasında okuyucuya sorulan başka sorular da vardır:

İntikam mutlaka alınmalı mıdır veya öldürmekten başka bir yolu yok mudur?

Tahsil veya kültürel seviye, alınacak olan intikamın boyut veya şeklini nasıl etkiler?

Mezarlık ve Derviş simgelerinin anlamı nedir?

Nur ne yapmalıdır ve ne yapmıştır?

Mısır’da, Kahire’de geçen bu romanda bir yaşlı Türk kadını, onun büyük evinin bahsi de geçmektedir

Çevirisi iyi. İmla hatası yok, kapağı sade, sayfa sayısının azlığı dolayısı ile rahat, hızlı, zevkle okunup bitecek, üzerinde düşünmeye değer bir kitap.

Nobel verilmeye uygun mu? Politik bir sembolleşme kitabının Nobel alması beklenebilir. Ancak daha iyisi var mıydı sorusuna cevap: Her zaman vardır. Yazarın Mısırlı olması, mevcut politik sistemlere bir başkaldırı mesajı vermesi, iyi bir yazar ve konu olması ve Orta Doğu bölgesine yönelik hiciv romanı olması bu ödülü almasını kolaylaştırmıştır mutlaka.

------



2020, Ağustos, Ankara

Ayşe Filiz Yavuz